14 lutego każdego roku – to data, która od 2025 roku ma szczególne znaczenie dla Polski. Wtedy obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej, ustanowiony przez Sejm RP 9 stycznia 2025 roku w hołdzie żołnierzom największej konspiracyjnej armii w okupowanej Europie. Święto to ma upamiętniać wszystkich, którzy w czasie II wojny światowej walczyli przeciwko okupacji niemieckiej i sowieckiej, ryzykując życie w obronie niepodległości Polski.
Kim byli żołnierze Armii Krajowej?
Armia Krajowa – to główna polska organizacja zbrojna konspiracyjna działająca w latach 1942–1945. Powstała 14 lutego 1942 roku z przekształcenia wcześniejszych struktur konspiracyjnych w ramach Polskiego Państwa Podziemnego i podporządkowana była Rządowi RP na uchodźstwie. Jej celem było nie tylko prowadzenie działań militarnych przeciwko okupantom, ale też przygotowanie społeczeństwa do odzyskania pełnej suwerenności.
Armia Krajowa była największym podziemnym ruchem zbrojnym w okupowanej Europie – w 1944 r. liczyła setki tysięcy walczących Polaków, którzy prowadzili akcje sabotażowe, zbrojne potyczki, zbierali wywiad dla aliantów i bronili ludność cywilną przed represjami niemieckimi.
Dlaczego 14 lutego?
Data upamiętnia rocznicę formalnego powstania Armii Krajowej w 1942 roku. Do 2025 roku nie istniał w Polsce dzień państwowy poświęcony tylko pamięci żołnierzy tej formacji – teraz 14 lutego stał się symbolem pamięci i wdzięczności dla ich poświęcenia.
Żołnierze AK na Ziemi Głubczyckiej
Choć ziemie powiatu głubczyckiego (granica polsko-czeska, woj. opolskie) były w czasie wojny i po jej zakończeniu terenem niezwykle trudnym – najpierw pod okupacją niemiecką, potem objętym strefą walk frontowych i przesiedleń ludności – to pamięć związana z narodowym podziemiem nie zniknęła z lokalnej historii.
Do najważniejszych lokalnych świadectw związanych z żołnierzami Armii Krajowej na tych terenach należy postać kapitana Mariana Markiewicza, który był urodzonym na Kresach Wschodnich żołnierzem AK, aktywnym uczestnikiem walk konspiracyjnych i późniejszych represji sowieckich. Po wojnie był więziony przez Urząd Bezpieczeństwa, a po latach jego los został uhonorowany Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. To właśnie mieszkańcy – w tym lokalne środowiska kombatanckie – zabiegali m.in. o usunięcie sowieckiego pomnika wybudowanego w Głubczycach i przywrócenie pamięci o samym Markiewiczu i żołnierzach Polski Podziemnej.
Co ważne, z relacji lokalnych historyków wynika, że ostatnim żyjącym żołnierzem Armii Krajowej z regionu głubczyckiego był Stanisław Bajsarowicz ps. „Bartek”. Ta informacja podkreśla, jak cenne są żywe relacje świadków tamtych dramatycznych lat i jak pilne jest ich utrwalenie w pamięci pokoleń.
Jak możemy uczcić pamięć?
W całej Polsce oraz na terenie województwa opolskiego odbywają się uroczystości: msze święte, złożenia kwiatów pod pomnikami i spotkania środowisk kombatanckich. Tego dnia przypominamy sobie o znaczeniu Wolności i o ofierze tych, którzy nie wahali się walczyć pod okupacją, a po wojnie często doznawali represji ze strony nowych władz.
W lokalnym kontekście warto, by społeczność powiatu głubczyckiego uczestniczyła w takich obchodach, organizowała spotkania edukacyjne w szkołach i miejscach pamięci oraz wspierała zachowanie historycznych pamiątek z czasów Armii Krajowej – tak, aby wiedza o ich czynach przetrwała kolejne dekady.
Share this content:
